Friday, June 26, 2026
spot_img
spot_img
spot_img

नेपालको ऊर्जा क्षेत्र: निजी लगानी, राजनीतिक अनिश्चितता र भविष्यको बाटो

नेपालमा जलविद्युत् र समग्र ऊर्जा क्षेत्रको विकासलाई नियाल्दा, यसको यात्रा संघर्षपूर्ण, अवसरपूर्ण र उतार–चढावले भरिएको देखिन्छ । इतिहासले प्रमाणित गर्छ—प्रत्येक दशकमा देशले ठूलो घटना व्यहोर्छ, जसले ऊर्जा क्षेत्रलाई प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष असर पुर्याउँछ । राजनीतिक अस्थिरता, कानुनी अस्पष्टता, पूर्वाधारको अभाव, जनआन्दोलन र प्राकृतिक प्रकोपले गर्दा धेरै पटक ऊर्जा क्षेत्रमा अवरोध आएका छन् । तर, यिनै अवरोधका बीचमा निजी क्षेत्रको सक्रियता र लगानीकर्ताको निरन्तर चासोले नेपालको जलविद्युत् सपना अझै जीवित राखेको छ । ऐतिहासिक पृष्ठभूमि नेपालमा पहिलो पटक वि.सं. १९६८ सालमा राणा प्रधानमन्त्री श्री…

नदीको स्वर र चट्टानको कथाः जलविद्युत् आयोजनामा मेरो यात्रा

जलविद्युत आयोजनामा पहिलो पाइला मेरो पेशागत जीवनको पहिलो अध्याय एम्.भी. दुगड ग्रुप, हाइड्रो डिभिजनको लिखु २ (५५ मेगावाट) जलविद्युत आयोजनाबाट सुरु भएको हो । त्यो क्षण मेरो लागि केवल नोकरी सुरु गर्ने कुरा थिएन, बरु भूगर्भशास्त्रीको वास्तविक परीक्षा थियो । नक्सा, कम्पास, ह्यामर र डायरीले भरिएको भारी बोक्दै म दुर्गम पहाड चढ्थेँ । नक्सा बोकेर उकालो लाग्दा नदीको स्वर सुन्दै तथा सुरुङ बन्नसक्ने सम्भावित मार्गको कल्पना गर्दै अघि बढिन्थ्यो । मैले देखेको दृश्य केवल भूगोल थिएन, त्यो भविष्यको ऊर्जा थियो…

हिउँदको सुस्तता अन्त्य, बर्खाले लमजुङका जलविद्युत् आयोजनामा ल्यायो उत्साह

काठमाडाैँ । गण्डकी प्रदेशको लमजुङ जिल्ला जलविद्युत् उत्पादनको प्रमुख केन्द्रका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ । बर्खायाम सुरु भएसँगै नदी तथा खोलाहरूमा पानीको बहाव बढ्न थालेपछि जिल्लास्थित अधिकांश जलविद्युत् आयोजनाले पूर्ण वा नजिकको क्षमतामा विद्युत् उत्पादन गर्न थालेका छन् । हिउँदयाममा पानीको अभावका कारण उत्पादन क्षमताभन्दा निकै कम विद्युत् उत्पादन गरिरहेका आयोजनाहरू अहिले भने पर्याप्त जलप्रवाहका कारण पुनः पूर्ण क्षमतामा सञ्चालनमा आएका हुन् । यसले राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा विद्युत् आपूर्ति सुदृढ बनाउन महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । बेँसीसहर नगरपालिका–१,…

नेपालको ऊर्जा क्षेत्र: निजी लगानी, राजनीतिक अनिश्चितता र भविष्यको बाटो

नेपालमा जलविद्युत् र समग्र ऊर्जा क्षेत्रको विकासलाई नियाल्दा, यसको यात्रा संघर्षपूर्ण, अवसरपूर्ण र उतार–चढावले भरिएको देखिन्छ । इतिहासले प्रमाणित गर्छ—प्रत्येक दशकमा देशले ठूलो घटना व्यहोर्छ, जसले ऊर्जा क्षेत्रलाई प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष असर पुर्याउँछ…
Latest
Recommended
spot_img

सामुदायिक विकासमा तनहुँ जलविद्युतकाे लगानीः पूरा गर्यो ९६ योजना

काठमाडाैँ । तनहुँको १४० मेगावाट क्षमताको तनहुँ जलविद्युत् आयोजनाले आयोजना प्रभावित क्षेत्रमा सामुदायिक विकास कार्यक्रमलाई तीव्रता दिएको छ । आयोजनाअन्तर्गत हाल सात वटा पूर्वाधार तथा सामुदायिक योजना निर्माणाधीन छन्…

पिपिए भएका आयोजना ‘अपडेट’ गर्न प्राधिकरणको ताकेता

काठमाडाैँ । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले विद्युत् खरिद–बिक्री सम्झौता (पिपिए) भई निर्माणाधीन अवस्थामा रहेका जलविद्युत् तथा सौर्य ऊर्जा आयोजनाका प्रवर्द्धक कम्पनीहरूलाई आयोजनाको प्रगति विवरण सात दिनभित्र पेश गर्न निर्देशन दिएको…
spot_img

ऊर्जा दक्षता बढाउँदै नवीकरणीय ऊर्जा विस्तार गर्ने सरकारी लक्ष्य

काठमाडाैँ । सरकारले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ मा नवीकरणीय ऊर्जा र ऊर्जा दक्षता क्षेत्रलाई उच्च प्राथमिकतामा राख्दै २ अर्ब ६२ करोड ७४ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको छ । यसमध्ये १…

बडिगाडमा पहिलोपटक हरित हाइड्रोजन ग्यासबाट बल्यो चुलो

काठमाडाैँ । बागलुङको बडिगाड गाउँपालिकामा नेपालमै पहिलोपटक खाना पकाउने प्रयोजनका लागि हरित हाइड्रोजन ग्यास उत्पादन गर्ने प्रविधिको विकास गरिएको छ । खेर गइरहेको विद्युत् र…

लघु जलविद्युतकाे दिगोपनका लागि ग्रिड जडान र उत्पादनमूलक उपयोगमा जोड

काठमाडौँ । विनरक इन्टरनेशनलले पेडा (PEEDA) र रेकोफ्ट नेपाल (RECOFTC Nepal) सँगको सहकार्यमा आयोजना गरिएको ‘विसन्स इनोभेसन ल्याब’ परियोजनाअन्तर्गत (Transdisciplinary Conference) सम्पन्न भएको छ…

अन्तरवार्ता

‘हिमालयन हाइड्रो एक्स्पो सबैका लागि सम्पर्कको विन्दु बन्नेमा विश्वस्त छौ’

नेपालको विद्यमान जलस्रोतको उपयोग गरी विद्युत् उत्पादनमार्फत वार्षिक खर्बौ रुपैयाँमा भइरहेको पेट्रोलियम पदार्थको आयातलाई विस्थापित गर्ने सरकारी लक्ष्य छ । विश्वका कैयौँ देश ऊर्जा…

‘एक्स्पोमा ऊर्जासँग सम्बन्धित सबै पक्षलाई एकै ठाउँमा ल्याएर सहकार्य गर्न सक्ने वातावरण निर्माण हुन्छ’

नेपालमा पछिल्लो समय ऊर्जा क्षेत्रमा काम गर्ने कम्पनी निकै भइसकेका छन् । ऊर्जासँग प्रत्यक्ष जोडिएर काम गर्ने निजी तथा सरकारी कम्पनी, व्यक्ति र सर्वसाधारणलाई…

अन्तरवार्ता

लगानी सम्मेलनलाई सफल बनाउन हाइड्रो एक्स्पोले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्छ–सुशिल भट्ट

काठमाडौँ । नेपाल सरकारले निर्धारण गरेको लक्ष्यलाई पूरा गर्न, आन्तरिक खपत वृद्धि गर्न तथा ऊर्जा क्षेत्रमा आएको नयाँ प्रविधिको प्रर्दशनी गर्न यही बैशाख १२…

‘लगानी सम्मेलनलाई सफल बनाउन हाइड्रो एक्स्पोको महत्वपूर्ण भूमिका हुन्छ’

नेपाल सरकारले निर्धारण गरेको लक्ष्यलाई पूरा गर्न, आन्तरिक खपत वृद्धि गर्न तथा ऊर्जा क्षेत्रमा आएको नयाँ प्रविधिको प्रर्दशनी गर्न आगामी बैशाख १२ गतेदेखि १४…
spot_img

प्रसारण लाइन र सबस्टेशन निर्माणका लागि ७० अर्ब विनियोजन

काठमाडाैँ । सरकारले निर्माणाधीन प्रसारण लाइन तथा सबस्टेशन निर्माण कार्य सम्पन्न गर्न ७० अर्ब रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको छ । आगामी आर्थिक वर्ष २०८३÷८४…

संघीय संरचनाअनुसार नयाँ जलस्रोत ऐन ल्याउँदै सरकार, संसदबाटै पारित गर्ने तयारी

काठमाडौँ । जलस्रोतको व्यवस्थापनलाई संघीय संरचनाअनुसार व्यवस्थित गर्न सरकारले नयाँ छाता कानुन ल्याउने तयारी तीव्र बनाएको छ । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले ‘जलस्रोत…
spot_img

‘क्लिन चिट’ पाए बीवाइडीका ७७५ ईभीले, दुई सातापछि हट्यो रोक

काठमाडाैँ । कोरला नाकामार्फत नेपाल भित्रिएका बीवाइडी कम्पनीका ७७५ विद्युतीय सवारीसाधनमा कुनै अनियमितता पुष्टि नभएपछि सशस्त्र प्रहरी बलले नियन्त्रणमा लिएका सबै सवारीसाधन फुकुवा गरेको…

चक्रपथमा थपिए १६ नयाँ विद्युतीय बस, महानगर यातायातको सेवा विस्तार

काठमाडाैँ । सार्वजनिक यातायातमा विद्युतीय सवारीको प्रयोग बढ्दै गएको अवस्थामा महानगर यातायात प्रालिले थप १६ वटा नयाँ विद्युतीय बस सञ्चालनमा ल्याएको छ । बुधबारदेखि…
spot_img

सम्पादकीय

विद्युत् प्राधिकरणको बहिर्गमनले डोर्याएको मन्त्रालयको बाटो

‘कुलमान घिसिङ’ जो नाम नै काफि छ । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणमा लगभग दुई कार्यकाल बिताएका घिसिङ एक कुशल प्रशासक मात्र भएनन्, देशलाई अध्यारोबाट मुक्त बनाई उज्यालोको ज्योति छर्ने उज्यालोका सम्बाहकका रूपमा पनि सम्पूर्ण नेपालीहरू माझ परिचित भए । दिन रात नभनि देशका लागि गरेको उनको योगदानकै कारण हरेक नेपालीको मनमा बस्न सफल भए । यहि सफलताको प्रतिकका रूपमा जनमानसले देख्न चाहेको अनुहार अहिले राज्यको मुख्य मन्त्रालयहरू हाँक्न पुगेका छन् । ‘जेन–जी’ युवा पुस्ताहरूले देशमा भई रहेको चरम भ्रष्टाचारको विरोधमा अधिराज्यभर गरिएको विरोध तथा आन्दोलनपश्चात सरकार ढल्नु र कुलमान घिसिङ जस्ता कुशल व्यक्तित्वहरूले अवसर पाउनु देश र जनताका लागि फाइदाजनक नै हो । प्राधिकरणमा घिसिङ प्रबेश गर्दा देश लोडसेडिङको चरम मध्य विन्दुमा थियो । जब उनले पदभार ग्रहण गरे सोहि दिनबाट उनले देशलाई लोडसेडिङ मुक्त बनाउने प्रण गरे । फलस्वरुप उनको योजना सफल हुँदै गयो । घिसिङ र उनको टिम हातमा हात मिलाएर अघि बढ्दा वर्षेनी घाटामा गइरहेको प्राधिकरण एकाएक फाइदामा गयो । जुन…

आयोजनाको इआईए खारेजीको लागि मुद्दा दायर हुनु कतिको जायज ?

जलविद्युतलाई नेपालको समृद्धिसँग जोडेर हेर्ने गरिएको छ । यतिबेला विश्व नै ऊर्जामय बन्दै गइरहँदा बिजुली बेचेरै विश्वका कैयौँ देश समृद्ध बनेका छन् । नेपालले पनि ६ हजारभन्दा बढी खोलानदीको पानीबाट विद्युत् निकालेर बिक्री गर्न सके आर्थिक अवस्था सुधार हुन्छ । पेट्रोलियम तथा इन्धनको खरिदकै कारण वार्षिक २ खर्ब रुपैयाँ भन्दा बढीले भइरहेको व्यापार घाटालाई बिजुलीले विस्थापन गर्ने सरकारी लक्ष्य छ । यसका लागि जलविद्युत् महत्वपूर्ण छ । तर, पछिल्लो समय जलविद्युत्, लगानीकर्ता र ऊर्जा उद्यमीको प्रवर्द्धनकाे सट्टा निरुत्साहन हुने किसिमको कामहरू भइरहेको देखिन्छ । लाइन्सेन्स तथा इआईए खारेज गर्ने, मुद्दा हाल्ने लगायतका प्रवृत्तिले प्रवर्द्धकहरूको मनोबल घट्दै गएको स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इप्पान) ले जनाएको छ । सरकारले सन् २०३५ मा २८ हजार ५ सय मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्य निर्धारण गरेको छ । तर, अर्को यस्तो जमात छ जहाँ पाइसकेको लाइसेन्स खारेजीको माग गर्दै आएको छ । सरकारले काम नगर्ने, लाइसेन्स होल्ड गरेर राख्ने आयोजनाको लाइसेन्स त खारेज गरेकै छ ।…